• jquery slider
bootstrap slider by WOWSlider.com v8.6

Home » άρθρα » Για μια κριτική προσέγγιση του ‘σχολικού’ εκφοβισμού

Stop Mind Borders

Το Σχολείο μας

Το σχολείο μας προωθεί τη συνεργασία, την αλληλεγγύη και την ενσυναίσθηση .... στοχεύει στην καλλιέργεια αλληλοσεβασμού και κοινωνικής ευθύνης

Το σχολείο μας στοχεύει στην ανάπτυξη δημοκρατικών & κριτικών πολιτών ....επιδιώκει την πολύπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας των μαθητών & μαθητριών

...στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη των πνευματικών και ψυχικών δυνάμεων των μαθητών/τριών

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΡΙΩΝ

Δημιουργήθηκε με το Padlet

Για μια κριτική προσέγγιση του ‘σχολικού’ εκφοβισμού

Τα τελευταία χρόνια, στον ελληνικό χώρο, έχει αναπτυχθεί μια συζήτηση για το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού (bulling), και διαφορετικές προσεγγίσεις  προσπαθούν να ερμηνεύσουν, να αναλύσουν και να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο αυτό.

Οι προσεγγίσεις αυτές είτε έχουν ένα ιδεολογικό – πολιτικό υπόβαθρο είτε, και πολύ χειρότερα, μια επιφανειακού τύπου προσέγγιση, όπως βλέπουμε να επιχειρείται από τα μέσα ενημέρωσης[1], προωθούν ένα τύπο μαζικής κουλτούρας καθώς αντιμετωπίζουν το φαινόμενο αυτό είτε αποσπασματικά με όρους λογοθετικών πρακτικών (Αλεξίου), είτε με προσπάθειες ρύθμισης της συμπεριφοράς κλπ., πολύ δε περισσότερο δημιουργούν έναν «ηθικό πανικό» (moral panic), διαστρεβλώνοντας τα πραγματικά κοινωνικά προβλήματα και αποπροσανατολίζουν την όποια προσπάθεια εξεύρεσης λύσης. Είναι δε σύμφυτες με τη νεοφιλελεύθερη πολιτική και ιδεολογία, που τείνει να απομονώνει τα γεγονότα παρουσιάζοντάς τα ως «στιγμές» (moments) και όπου το πλαίσιο εκδήλωσης των κοινωνικών φαινομένων περιορίζεται, τόσο χωρικά όσο και χρονικά, το ζήτημα δε της επίλυσής τους αφορά την ομάδα, την κοινότητα, ενώ ζητήματα δομικής βίας αποκρύπτονται και ο έλεγχος και το κανονιστικό πρότυπο που εισάγει παραπέμπουν σε ενίσχυση της συμβολικής βίας (μεγαλύτερος έλεγχος, κανονιστικά πρότυπα, στιγματισμό κλπ).

Κατά πρώτο λόγο, θα πρέπει να προχωρήσουμε σε μερικές διαπιστώσεις- παραδοχές. Ο όρος «σχολικός εκφοβισμός» δεν είναι ιδεολογικά ουδέτερος. Ο επιθετικός χωροχρονικός προσδιορισμός (σχολικός) φαίνεται να περιορίζει και πολύ περισσότερο να περιστέλλει τις δυνατότητες αντιμετώπισής του φαινομένου, που αποτελεί ένα κατεξοχήν πολιτικό–κοινωνικό φαινόμενο. Ο πρώτος προσδιορισμός (πολιτικό) είναι που κατευθύνει το δεύτερό του συνθετικό (κοινωνικό). Για να είμαστε πιο ακριβείς,  το πολιτικό είναι αυτό που κατευθύνει τη μορφή και το είδος της κοινωνικής σχέσης, τις χαρακτηρίζει «κοινωνικές» ή «αντικοινωνικές», παράγει ιδεολογία αλλά και κατευθύνει τη δράση (Κονδύλης).

Ο όρος λοιπόν «σχολικός εκφοβισμός» κατευθύνει το λόγο περί αντιμετώπισής του σε αναζήτηση πρακτικών και προσεγγίσεων που συμβαίνουν στο χώρο του σχολείου, μεταξύ των μελών του (παιδιά/ έφηβοι), ενώ από την άλλη προσεγγίζει το χώρο του σχολείου ανιστορικά ωσάν να πρόκειται για έναν αυτόνομο θεσμό που φαίνεται να δυσλειτουργεί. Μάλιστα η κατεύθυνση που δίνεται, από τη ρητορική που έχει αναπτυχθεί για την αντιμετώπιση του φαινομένου, κάνει λόγο για επιμορφωτικές και άλλες, ψυχολογικού τύπου, πρακτικές που υλοποιούνται από ειδικούς (επιμορφωμένους εκπαιδευτικούς, ψυχολόγους κλπ).

Προχωρώντας λοιπόν σε μια πρώτη κριτική προσέγγιση του φαινομένου αλλά και της ρητορείας περί «σχολικού εκφοβισμού», θα λέγαμε ότι ο παραπάνω λόγος έχει εμφανή αδύνατα σημεία. Για να γίνουμε πιο σαφείς: κάθε εκπαιδευτική διαδικασία, θεωρώντας την εκπαίδευση ως καθαρά πολιτική πράξη, έχει μια ηθική, μια αναλυτική και μια προγραμματική διάσταση. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση ο λόγος για σχολικό εκφοβισμό, εκλαμβάνοντάς τον στο σύνολό του κι όχι αποσπασματικά, μας επιτρέπει μάλλον να διακρίνουμε, μια εσωστρέφεια στην αντιμετώπισή του σχολικού εκφοβισμού ως κοινωνικού φαινομένου, μιας κι εκκινεί από την αντίληψη ότι αυτή είναι ζήτημα ατόμων ή ομάδων κι όχι γενικότερης πολιτικής. Η εσωστρέφεια αυτή αδυνατεί να δει το φαινόμενο ως κατεξοχήν πολιτικό, είναι δε από την άλλη πολιτική επιλογή που έχει τη βάση της σε μια γενικότερη ιδεολογική προσέγγιση: να βλέπει την κοινωνία ως άθροισμα ατόμων το δε, ακόμα πιο προβληματικό είναι η εντύπωση που δημιουργεί: της διαρκούς κινητικότητας σε καθεστώς όμως ακινησίας. Για του λόγου του αληθές, και που ενισχύει το επιχείρημά μας, το γεγονός ότι ενώ τις τελευταίες δεκαετίες το φαινόμενο έχει εντοπιστεί και γίνεται προσπάθεια αντιμετώπισης (ή καλύτερα διαχείρισης), κυρίως στο δυτικό κόσμο, λίγα πράγματα έχουν γίνει που να επιχειρηματολογούν για την επιτυχή αντιμετώπισή του. Ο λόγος περί «σχολικού εκφοβισμού» αδυνατεί να αναλύσει τα αίτια μιας «αντικοινωνικής συμπεριφοράς» για τους εξής λόγους: α)αδυνατεί να συγκροτήσει ένα σαφή πλαίσιο για το τι συνίσταται ως βία με αποτέλεσμα η δημιουργική αυτή ασάφεια να δίνει τη δυνατότητα να μπορούν όλα να χαρακτηριστούν ως βία, β) εμφανίζει μεθοδολογικά προβλήματα μιας κι εκκινεί από την υπόθεση ότι αυτή υφίσταται κι όλες οι έρευνες αποσκοπούν στο να αποδείξουν την ύπαρξή της (Mayer & Leone 1999, 333) γ) υιοθετεί ατομοκεντρικές προσεγγίσεις τόσο στην ανάλυση όσο και στην προσπάθεια εξεύρεσης λύσης και δ) υιοθετεί την έννοια του «ελλείμματος» ως ηθικής, διανοητικής και πνευματικής διαφοροποίησης στην προσπάθεια ανάλυσης των συμπεριφορών.

Μάλλον αυτό που έχει αναπτυχθεί είναι μια εκλογίκευση της εισόδου ψυχολογικών πρακτικών και ειδικών στο χώρο του σχολείου και ενός πανοπτικού τύπου ελεγκτικός μηχανισμός παρακολούθησης συμπεριφορών, στάσεων, καταγραφής κλπ «αντικοινωνικών συμπεριφορών». Η εκλογίκευση αυτή παράγει και την πολιτική οικονομία που καθορίζει τις κοινωνικές σχέσεις. Μια πολιτική οικονομία που είναι σύμφυτη με τους πολιτικούς-κοινωνικούς όρους από την οποία παράγεται, και αναπαράγει αυτούς, καθιστά τους ανθρώπους-άτομα «ανίκανους να φροντίσουν τις ανάγκες τους χωρίς την επίβλεψη από εκπαιδευόμενους ειδικούς» (Lasch, 40). Η αναγωγή σύνθετων κοινωνικών ζητημάτων σε προσωπικά-ατομικά περιορίζεται στην ανάπτυξη τεχνικών όπου ο πάσχων, στην περίπτωσή μας θύτης ή θύμα, μέσα από ένα είδος «θεραπείας» θα βελτιωθεί ώστε να εναρμονιστεί. Οι προεκτάσεις μιας τέτοιας πολιτικής οικονομίας, που προλεταριοποιεί το άτομο, έχουν και μια άλλη χρήσιμη για το status quo πρακτική: ωσάν κοινή λογική αποτρέπει μια αναλυτική διάσταση των ιδεολογικών και κοινωνικών δομών που οργανώνουν τις καθημερινές πραγματικότητες, ενώ το καθιστούν ιδιαίτερα ευαίσθητο στο άμεσο κι αδιάφορο στις απόμακρες πολιτικές και ιδεολογικές δυνάμεις που καθορίζουν το άμεσο (Jacoby 1983, 98).

Κατ’ αυτό τον τρόπο έχουμε να κάνουμε με μια υπόθεση ατομικών διαφορών όπου το «πρόβλημα» εντοπίζεται στα διαφορετικά ψυχολογικά, ηθικά χαρακτηριστικά που χρίζουν ρύθμισης, σε περιπτώσεις «στιγμών» που διαταράσσουν το «κανονικό»

Έχοντας ως αναλυτικό και μεθοδολογικό εργαλείο την έννοια του πολιτικού και βασιζόμενοι στις αρχές της κριτικής παιδαγωγικής επιχειρούμε, στη βάση των παραπάνω διαπιστώσεων, να προκρίνουμε την εκπαίδευση για την ιδιότητα του κριτικού μετασχηματιστικού πολίτη ως εναλλακτική πρόταση για την αντιμετώπιση του φαινομένου του «σχολικού εκφοβισμού». Η πολιτική παιδεία που βασίζεται στις αρχές της κριτικής παιδαγωγικής δεν διαχωρίζει την ηθική αρχή από την κοινωνική «μετατοπίζοντάς την στο ιδιωτικό φρόνημα» (Adorno 1951[2000], 172). Επαναπροσδιορίζει τις έννοιες της ισότητας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης, αποσυνδέοντάς τες από ζητήματα «επιλογής σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς» (Apple, 2008) και συνδέοντάς τες με την καταπίεση, την εκμετάλλευση και την κακή ισότητα που υπάρχει σήμερα.

[1] Αναφερόμαστε στη συστηματική κατά την άποψή μας προσπάθεια που γίνεται από κάποια μέσα ενημέρωσης να παρουσιάσουν το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού ως «επιδημία» αλλά και να το συγχέουν με την εγκληματικότητα κάτι το οποίο και δεν ευσταθεί (βλ. Musso, 2015, 108)

Απόσπασμα από άρθρο του Βασιλειάδη Κ (2016).Εκπαίδευση για την ιδιότητα του πολίτη: Ενισχύοντας τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη και την κοινωνική ενσυναίσθηση. Μια εναλλακτική προσέγγιση για την αλλαγή της σχολικής κουλτούρας, Πρακτικά Πανελλήνιου Συνεδρίου, Σχολική Βία και Εκφοβισμός’ Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας

Website Pin Facebook Twitter Myspace Friendfeed Technorati del.icio.us Digg Google StumbleUpon Premium Responsive


Leave a comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

BLOG 16ου ΕΥΟΣΜΟΥ

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ

  • 85472Συνολικές αναγνώσεις:
  • 16Αναγνώσεις σήμερα:
  • 44Αναγνώσεις χτες:
  • 752Αναγνώσεις προηγούμενης εβδομάδας:
  • 1217Αναγνώσεις ανά μήνα:
  • 47561Συνολικοί επισκέπτες:
  • 15Επισκέπτες σήμερα:
  • 27Επισκέπτες χτες:
  • 500Επισκέπτες την προηγούμενη εβδομάδα:
  • 0Επισκέπτες αυτή την στιγμή: